Σύρα …ένας τόπος γεμάτος εκπλήξεις και αρώματα…

Ένα μικρό νησί στο χάρτη του Αιγαίου προικισμένο με ήλιο και αλμύρα, με μέλι και θυμάρι , με γαρύφαλλο και γιασεμί…΄

Και πώς όχι , αφού εδώ και αιώνες τώρα, κυρίως δε μετά την Ελληνική Επανάσταση με την έλευση των Ελλήνων προσφύγων από τα ανατολικά νησιά, η Σύρα ευτύχησε να γίνει ένα πολύ σημαντικό σταυροδρόμι λαών, πολιτισμών, γλωσσών, αδιαμφισβήτητο σημείο διακίνησης ιδεών αλλά συνάμα και τοπικών προϊόντων, φερμένα από Δύση και Ανατολή ,από Βορρά και Νότο. 

Σε αυτόν τον μικρό τόπο ανακατεύτηκαν για τα καλά και για μεγάλο διάστημα διαφορετικές γλώσσες, κουλτούρες, συνήθειες, καταβολές, αλλά μαζί τους συγχωνεύτηκαν επίσης και χρώματα, αρώματα και γεύσεις. Προϊόντα εξωτικά και πρωτόγνωρα, που σε συνδυασμό με τη γλύκα και το άρωμα της συριανής γης συγκεράστηκαν και δημιούργησαν ένα εκρηκτικό κράμα γεύσεων και αισθήσεων , αυτό που σήμερα ονομάζουμε “Συριανή Γαστρονομία”.

Αναπολώντας τα παιδικά μου χρόνια μου έρχονται στη μνήμη μου πολλές εικόνες από γεύσεις και αρώματα που τώρα αποτελούν την γαστρονομική ταυτότητα της Σύρας…

“…Το απόλυτα αυθεντικό συριανό κρίθινο παξιμάδι ( μόνο με κριθαρένιο αλεύρι και όχι άλλη πρόσμιξη ), μουλιασμένο στο φρέσκο γαλα που ετοίμαζε η γιαγιά για τον παππού κάθε πρωί αρωματισμένο με μια πρέζα άψητο καφέ ..

…Τις απίστευτα νόστιμες μελιτζάνες και τα δροσερά κολοκυθάκια το καλοκαίρι για το αγαπημένο μου τιριτιτιμ, ( ομελέτα με κολοκύθια και αυγά) , αλλά και το άρωμα της ευωδιαστής συριανής άνυδρης ντομάτας !! 

Τις άνυδρες ντομάτες τις αποξηραίναμε το καλοκαίρι αραδιάζοντας τες στη σειρά στον ήλιο πασπαλισμένες με αλάτι για να τις έχουμε και το χειμώνα τηγανίζοντάς τες με κουρκούτι.

…Αλλά και η ντοματοσαλάτα με κρεμμύδι, με συριανή κάπαρη, (ακολουθούσα κι εγώ στο μάζεμα της τελη Μαιου αρχες Ιουνίου) και τσακιστές ελιές – λίγο πικρές, λιγο ξιδάτες – ήταν ένα πλήρες γεύμα, δροσερό και βιταμινούχο για τα καλοκαιρινά βράδια.

…Τα χόρτα του βουνού (αλεντρίδες γαλατσίδες, καρύδες) πικρά και αρωματικά ,που συνόδευαν απόλυτα την μερακλίδικη τηγανιά αθερίνα με τα κρεμμύδια (αθερινόπιτα) ή το φρέσκο τηγανητό καλαμάρι… 

…Την αξέχαστη γεύση από τα ψάρια σαβόρε, άλα ΓΙΑΓΙΑ, με τον παχύ χυλό που ευωδίαζε σκόρδο και δεντρολίβανο…

…Τα συριανά λουκάνικα από ντόπιο χοιρινό κρέας με περίσσεια μάραθου που έλιωναν στην πορτοκαλί και μωβ φλόγα του καμινέτου σκορπώντας μια διαβολική μυρωδιά που μαζί με τη λεμονάτη πηχτή και την πικάντικη λούζα γινόντουσαν πλούσιοι μεζέδες για να πιείς το ουζάκι σου…

…Φαγητά που αναμφίβολα θα έχαναν το ”ονόρε” τους αν δεν είχαν επαρκή ποσότητα σε μπαχαρικά όπως κύμινο, γαρύφαλλο, μπαχάρι και κανέλα..

…Σάλτσες γλυκές που μετατρέπονταν σε ελιξίριο γαστριμαργικής ευδαιμονίας στις σπιτικές μακαρονάδες πασπαλισμένες με γενναία ποσότητα αποξηραμένου χειροποίητου κατσικίσιου τυριού.( τώρα το λέμε γρονθοτυρακι)..

…Το καλό μας τυρί ήταν πάντα το Σα Μιχάλη. Ηταν πιο πικάντικο και γινόταν απίστευτο κολατσιό μαζι με μια φέτα ζεστό ψωμί !!!

 Αλλά και η συριανή κοπανιστή.. Πέθαινα γι αυτή σε συνδυασμό με σταφύλι ή καρπούζι ή ζουμερή ντομάτα.

…Τί γλύκα και τί αξέχαστο άρωμα – που τώρα πια δεν τα γεύεσαι – είχε το σύκο όταν το τρώγαμε απευθείας από τη συκιά αλλά και τα ώριμα τσαμπιά σταφύλια από την κληματαριά!!

…Τα γλυκά του κουταλιού από σύκο , σταφύλι ή μελιτζανάκι και οι γλυκές τυρόπιτες από συριανή μυζήθρα και το δικό μας συριανό θυμαρίσιο μέλι…

…Καφές ελληνικός μέτριος βαρύς το απομεσήμερο, σερβιρισμένος σε μικρό φλιτζανάκι, με μικρά ροζ ανθάκια για ντεκορ και στο πιατάκι επάνω, στο πλάι , να σε περιμένει ένα λαχταριστό συριανό λουκούμι με γεύση τριαντάφυλλο..

 …Την αμβροσία των συριανών γλυκών, τη χαλβαδόπιτα με το λεπτό της κριτσανιστό φύλλο που μέσα της έκρυβε μια πλούσια μαστιχωτή κρέμα γεμάτη με καβουρδισμένα τραγανά αμύγδαλα, σκέτη απόλαυση…όταν έφτανες στην τελευταία μπουκιά καταλάβαινες ότι δεν την είχες απολαύσει όσο ήθελες και έτρωγες άλλη μια…

…Και φυσικά δεν νοείτο να μην φάμε σουσαμόπιτα την Καθαρά Δευτέρα, (συριανό παραδοσιακό γλυκό της πρώτης μέρας της Τεσσαρακοστής!! ) ,με τα τρία κουφέτα κολλημένα πάνω της, ένα ροζ και δύο άσπρα,. Ναι …ναι ..αυτή που ήταν τόσο γλυκιά και εθιστική όσο και σκληρή όταν την δάγκωνες σε σημείο που γινόταν επικίνδυνο στο να σπάσεις κάποιο δόντι…

…Ξερές παστελαριές, ( δηλαδή αποξηραμένα σύκα ανοιγμένα στη μέση από τη μέσα μεριά) , πατημένες στο σουσάμι, την κανέλα και το ψιλοκομμένο αμύγδαλο ανάμεσα σε στρώσεις από φύλλα δάφνης γινόταν το καλύτερο γλύκισμα μαζί με το λικεράκι τριαντάφυλλο της γιαγιάς στις κυριακάτικες μαζώξεις της οικογένειας… 

…Και τα βραδάκια οι μεγάλοι να πίνουν το δικό τους ντόπιο συριανό κρασί ζυμωμένο με ρετσίνι που η μυρωδιά του πάλευε με αυτή του γιασεμιού στην αυλή…

Πόση Σύρα μπορεί να χωρέσει μέσα σε αυτές τις αναμνήσεις,!!!

Και μέσα από αυτές τις γεύσεις και τα αρώματα του τόπου μου να νιώσεις κι εσύ κάτι που ήταν και παραμένει απόλυτα αυθεντικό και ακόμα τόσο μα τόσο αληθινό…να νιώσεις μέσα σου να παρασέρνει και σένα η Ψυχή της Σύρας.”

Η Σύρα είναι ένας ευλογημένος τόπος ήδη από την αρχαιότητα όπως το καταμαρτυρά και ο Όμηρος στους στίχους του αναφερόμενος στη Σύρα.

”Ένας τόπος πολύσταρος με αμπέλια και κοπάδια, όπου ούτε η πείνα ούτε η φτώχεια δεν ταλαιπώρησε τους ανθρώπους…” αλλά όλα ήταν σε αφθονία.

Παρ’ όλο που το μεγαλύτερο μέρος της είναι βραχώδες και δεν έχει μεγάλη αγροτική παραγωγή, με πολύ περιορισμένα είδη καλλιέργειας, εντούτοις , με σύνεση και οικονομία η Σύρα κατάφερε να αξιοποιήσει όλα τα καινοτόμα στοιχεία που ήρθαν στην πόρτα της και όχι μόνο τα δέχτηκε αλλά με μια αξιέπαινη σοφία και μαεστρία τα έκανε κτήμα της και τα ενσωμάτωσε τόσο αρμονικά ,ώστε όλα μαζί να αποτελέσουν την γαστρονομική της παράδοση και την ιδιαίτερη της ταυτότητα, δημιουργώντας παράλληλα τις συνθήκες εκείνες ώστε η παράδοση αυτή να συνεχίσει να υπάρχει και στο μέλλον.